Po propasta na Samuilovoto carstvo


      Polo`bata na Makedoncite vo Struga i Stru{ko bila prose~no dobra vo vremeto na Samuilovoto vladeewe, iako toj vodel postojani vojni protiv Vizantijcite. Toga{, vo ovoj kraj, bogomilite bile vo mnozinstvo, no ne gi progonuvale. Golemo vlo{uvawe nastapilo po vospostavuvaweto na vizantiskata vlast vo Makedonija. Struga se na{la vo granicite na Ohridskata tema i bila izlo`ena na surova feudalna eksploatacija.

      Vizantiskite slu`benici (i voenite i civilnite), dojdeni kraj Crn Drim od pogolemi i porazvieni gradski centri vo Carstvoto, svesni za vremenosta na svoeto `iveewe tamu, se stremele da go ispolzuvaat svoeto slu`buvawe pobrgu da se zbogatat za smetka na Makedoncite. Pritoa, tie ne znaele za milost. Cedele se {to mo`elo da se iscedi, grabele se {to mo`elo da se ograbi. Vo toa osobeno se istaknuvale dr`avnite organi za sobirawe danoci, a i gr~koto duhovenstvo, koe pravelo se za da ja otstrani od upotreba makedonskata bogoslu`ba vo crkvite. Poznatiot ohridski arhiepiskop Teofilakt (1084-1108), koj{to go prevel i go prika`al kako svoe op{irnoto `itie na Klimenta Ohridski (a potoa go izgorel makedonskiot original), vo nekoi svoi pisma se `ali deka dr`avnite organi gi optovaruvale negovite podanici - ribarite i vodeni~arite - so dvojno zgolemeni danoci, bez da imaat zakonsko pravo. Toa se odnesuvalo i za Makedoncite vo Stru{ko, zo{to i tie mu bile "podanici".

      Struga potpadnala povtorno pod bugarska vlast vo vremeto na Kalojan (1197-1207). Taa i robuvala na bugarskata dr`ava i vo vremeto na Ivan Asen (1216-1240). Mo`e da se re~e deka pak za`iveela slobodno, kako vo vremeto na Samuila, po sozdavaweto na samostojnata dr`avi~ka na makedonskiot feudalen vladetel Strez.

      Struga i Stru{ko postradale mnogu vo tekot na 11-tiot vek, koga Normanite, predvodeni od Robert Gviskard i od negoviot sin Boemund, navlegle dlaboko vo Makedonija, po Via Egnacija. Pred pristignuvaweto na normanskite osvojuva~i, vizantiskite vlasti vo Ohridskata tema sobrale vojnici za svojata pe{adija. Teofilakt dava podatoci i za toa. Spored nego, celata Tema re~isi bila obez`itelena. Isto taka, pri pominuvaweto na Normanite, Stru{ko bilo pqa~kosano. Voinstvenicite od Severna Evropa izvr{ile brojni zlostorstva vo Stru{ko.

      Nekoe vreme gradot se nao|al i pod vlasta na Epircite, ~ij{to despot Teodor Angel Duka Komnin bil krunisan za car od Ohridskiot arhiepiskop Dimitar Homatijan (1217-1234) (avtor na kusoto `itie na Klimenta Ohridski).